MRI با وجود پروتز صورت در بسیاری از موارد امکان‌پذیر است. با این حال، نمی‌توان فقط بر اساس وجود پروتز یا تیتانیومی بودن آن درباره ایمنی MRI تصمیم گرفت؛ مشخصات دقیق پروتز، محل قرارگیری آن و شرایط دستگاه MRI باید بررسی شود.

این موضوع برای بیماری که بعد از جراحی صورت به MRI نیاز پیدا می‌کند اهمیت زیادی دارد. ممکن است پروتز از نظر ایمنی مانعی برای انجام تصویربرداری نباشد، اما در صورتی که MRI از ناحیه نزدیک به پروتز انجام شود، روی کیفیت تصاویر اثر بگذارد. از طرف دیگر، بعضی ایمپلنت‌ها فقط تحت شرایط مشخصی برای MRI مناسب هستند.

بنابراین داشتن پروتز صورت به معنی محروم شدن از MRI نیست. آنچه اهمیت دارد، شناسایی دقیق پروتز و اعلام وجود آن به مرکز تصویربرداری است. FDA نیز وسایل کاشتنی را بر اساس وضعیت آنها در محیط MR و عواملی مانند نیروی مغناطیسی، گشتاور، گرمایش و آرتیفکت تصویری ارزیابی می‌کند.

چرا وجود پروتز صورت برای انجام MRI اهمیت دارد؟

MRI با میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیوفرکانسی کار می‌کند. همین ویژگی باعث می‌شود بعضی وسایل کاشتنی پیش از تصویربرداری نیاز به بررسی داشته باشند.

در مورد یک ایمپلنت، چند مسئله اهمیت دارد: احتمال حرکت یا چرخش وسیله، افزایش دمای آن و تأثیری که ممکن است بر کیفیت تصاویر بگذارد. میزان اهمیت هرکدام به نوع و مشخصات خود وسیله بستگی دارد.

برای بیمار، نتیجه عملی ساده است: مرکز MRI باید بداند چه وسیله‌ای در بدن شما قرار دارد و وضعیت آن در محیط MR چیست.

وضعیت ایمنی پروتز در MRI چگونه مشخص می‌شود؟

برای وسایل پزشکی، سه عنوان اصلی در برچسب‌گذاری ایمنی MRI استفاده می‌شود:

در مورد MR Conditional، شرایط می‌تواند شامل شدت میدان مغناطیسی، محدودیت SAR، گرادیان میدان و سایر مشخصات دستگاه باشد. بنابراین اگر یک پروتز MR Conditional باشد، صرفاً دانستن همین عبارت کافی نیست؛ شرایط تعیین‌شده برای همان مدل باید رعایت شود.

اگر وضعیت MR یک وسیله مشخص نباشد، نباید ایمنی آن را حدس زد. FDA توصیه می‌کند وسایل کاشتنی با وضعیت نامشخص تا زمان مشخص شدن شرایط ایمنی، ایمن فرض نشوند.

آیا پروتز تیتانیومی با MRI سازگار است؟

تیتانیوم در ساخت بسیاری از ایمپلنت‌های پزشکی کاربرد دارد و تیتانیومی بودن یک پروتز به‌خودی‌خود به معنی ممنوعیت MRI نیست. اما تیتانیومی بودن نیز به تنهایی برای صدور مجوز انجام MRI کافی نیست.

سازگاری با MRI برای یک وسیله مشخص و تحت شرایط مشخص ارزیابی می‌شود. ممکن است دو وسیله که هر دو از تیتانیوم ساخته شده‌اند، از نظر طراحی یا شرایط استفاده یکسان نباشند.

به همین دلیل، اگر پروتز صورت شما تیتانیومی است، بهتر است اطلاعات دقیق آن در اختیار مرکز تصویربرداری قرار گیرد. نام سازنده، مدل یا کد محصول و اطلاعات مربوط به وضعیت MR می‌تواند برای این ارزیابی مفید باشد.

خطرات احتمالی MRI برای پروتز صورت

احتمال جابه‌جایی یا اعمال گشتاور

یکی از نگرانی‌های اصلی درباره ایمپلنت‌های فلزی، اثر میدان مغناطیسی بر آنهاست. در مورد بعضی مواد، میدان مغناطیسی می‌تواند نیروی جابه‌جایی یا گشتاور ایجاد کند. به همین دلیل این موضوع هنگام ارزیابی ایمنی وسیله بررسی می‌شود.

اما از این موضوع نمی‌توان نتیجه گرفت که هر پروتز فلزی در دستگاه MRI حرکت می‌کند. وضعیت واقعی به ویژگی‌های همان وسیله بستگی دارد.

بنابراین عبارت «پروتز فلزی دارم» به تنهایی برای تعیین خطر کافی نیست.

افزایش دما و گرمایش رادیوفرکانسی (RF)

امواج رادیوفرکانسی MRI می‌توانند در شرایط خاص باعث افزایش دمای اطراف بعضی ایمپلنت‌ها شوند. میزان این اثر به طراحی و ابعاد وسیله، محل قرارگیری آن و پارامترهای تصویربرداری بستگی دارد. FDA نیز گرمایش RF را یکی از ملاحظات اصلی هنگام ارزیابی ایمنی وسایل در محیط MR می‌داند.

در یک مطالعه جدید روی مش‌های تیتانیومی مورد استفاده در ناحیه سر، پژوهشگران نشان دادند که شکل و اندازه مش و محل قرارگیری آن می‌تواند بر توزیع انرژی RF در MRI با میدان 7 تسلا اثر بگذارد. این نتیجه را نمی‌توان مستقیماً به تمام پروتزهای صورت یا همه دستگاه‌های MRI تعمیم داد، اما نشان می‌دهد که ویژگی‌های فیزیکی خود ایمپلنت نیز در ارزیابی ایمنی اهمیت دارند.

برعکس ایمنی؛ تأثیر پروتز بر کیفیت تصویر MRI

ممکن است یک پروتز از نظر ایمنی برای MRI قابل قبول باشد، اما همچنان روی تصویر اثر بگذارد.

فلز می‌تواند در اطراف خود آرتیفکت تصویری ایجاد کند؛ یعنی بخشی از تصویر دچار اعوجاج یا کاهش کیفیت شود. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که MRI دقیقاً از ناحیه نزدیک به پروتز انجام شود.

برای مثال، اگر پروتز در ناحیه صورت یا فک قرار داشته باشد و تصویربرداری نیز برای بررسی همان ناحیه انجام شود، رادیولوژیست باید از وجود ایمپلنت اطلاع داشته باشد تا اثر احتمالی آن را هنگام تفسیر تصاویر در نظر بگیرد.

بنابراین دو موضوع باید از هم جدا شوند:

ایمنی بیمار در دستگاه MRI

و

کیفیت تصویر در حضور پروتز

ممکن است اولی مشکلی نداشته باشد، اما دومی تحت تأثیر قرار بگیرد.

مدارک و اطلاعات لازم قبل از مراجعه به مرکز تصویربرداری

اگر پروتز صورت دارید، هنگام مراجعه برای MRI وجود آن را اعلام کنید. اگر کارت یا گزارش مربوط به پروتز در اختیار شماست، آن را همراه داشته باشید.

اطلاعاتی مانند موارد زیر می‌تواند مفید باشد:

• نام سازنده
• مدل یا کد پروتز
• جنس و مشخصات وسیله
• وضعیت MR
• گزارش جراحی

FDA نیز به بیماران توصیه می‌کند اطلاعات مربوط به وسیله کاشتنی، از جمله کارت ایمپلنت در صورت وجود، هنگام مراجعه برای MRI همراه بیمار باشد تا نوع وسیله به‌درستی شناسایی شود.

اگر مشخصات پروتز را نمی‌دانید، بهتر است قبل از تصویربرداری از مرکز درمانی یا جراح قبلی درباره آن اطلاعات بگیرید.

اگر MRI برای مغز، فک یا صورت باشد چه؟

محل پروتز نسبت به ناحیه مورد تصویربرداری اهمیت دارد.

پروتزی که دور از محدوده تصویربرداری قرار گرفته ممکن است تأثیر بسیار محدودی بر تصاویر داشته باشد. در مقابل، ایمپلنتی که نزدیک ساختار مورد بررسی قرار دارد می‌تواند آرتیفکت بیشتری ایجاد کند.

این موضوع به معنی ممنوع بودن MRI نیست. پزشک و رادیولوژیست بر اساس ضرورت تصویربرداری، نوع پروتز و کیفیت تصویری مورد نیاز تصمیم می‌گیرند که MRI چگونه انجام شود و آیا روش تصویربرداری دیگری مناسب‌تر است یا خیر.

یک اشتباه رایج؛ «پروتز دارم، پس MRI ممنوع است»

این تصور درست نیست.

وجود یک پروتز به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که MRI قابل انجام است یا نه. بسیاری از وسایل پزشکی با وضعیت MR Conditional برای انجام MRI تحت شرایط مشخص طراحی و ارزیابی شده‌اند.

اشتباه دیگر، نتیجه‌گیری معکوس است:

«پروتز من تیتانیومی است، پس هر MRI در هر شرایطی بی‌خطر است.»

این هم نتیجه‌گیری دقیقی نیست.

راه درست، شناسایی پروتز و بررسی شرایط MR همان وسیله است.

مشاوره قبل از جراحی با دکتر مانی آرش‌راد

اگر هنوز برای گذاشتن پروتز صورت تصمیم نگرفته‌اید و احتمال می‌دهید در آینده به MRI نیاز داشته باشید، بهتر است این موضوع را پیش از جراحی مطرح کنید.

در جلسه مشاوره با دکتر مانی آرش‌راد، متخصص جراحی فک و صورت، می‌توان درباره نوع پروتز، شرایط اختصاصی بیمار و دغدغه‌هایی مانند تصویربرداری‌های آینده صحبت کرد. نگهداری مشخصات دقیق پروتز و گزارش جراحی نیز کمک می‌کند در سال‌های بعد، هنگام مراجعه برای MRI یا سایر بررسی‌های تصویربرداری، اطلاعات لازم در دسترس باشد.

اگر هم اکنون پروتز صورت دارید و برایتان MRI تجویز شده، مشخصات پروتز قبلی و گزارش جراحی می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر کمک کند.

جمع‌بندی

اگر پروتز صورت دارید و پزشک برایتان MRI درخواست کرده، پروتز را دلیل کنار گذاشتن تصویربرداری ندانید؛ اما پیش از ورود به دستگاه، مشخصات آن را در اختیار مرکز MRI قرار دهید. در بسیاری از بیماران، وجود پروتز مانع انجام MRI نیست و تصمیم نهایی بر اساس اطلاعات همان ایمپلنت و شرایط تصویربرداری گرفته می‌شود.

اگر کارت پروتز یا گزارش جراحی را در اختیار دارید، همراه داشتن آن می‌تواند بررسی را بسیار ساده‌تر کند. اگر اطلاعات پروتز مشخص نیست، بهتر است پیش از تصویربرداری برای شناسایی آن اقدام شود.

برای فردی که هنوز قصد جراحی دارد نیز یک نکته ارزشمند وجود دارد: مدارک مربوط به پروتز را نگه دارید. ممکن است سال‌ها بعد به تصویربرداری نیاز پیدا کنید و دانستن نام و مشخصات دقیق ایمپلنت، کار تیم پزشکی را بسیار آسان‌تر کند.

در نهایت، اگر برایتان MRI تجویز شده و درباره پروتز موجود در صورتتان تردید دارید، بهتر است تصمیم را به حدس و شنیده‌ها نسپارید. بررسی مشخصات پروتز توسط مرکز تصویربرداری یا پزشک معالج، پاسخ دقیق‌تری متناسب با شرایط شما ارائه می‌دهد.

سوالات متداول

آیا MRI با وجود پروتز صورت امکان‌پذیر است؟

در بسیاری از موارد بله. اما نوع و مدل پروتز و شرایط MRI باید بررسی شود و نمی‌توان برای همه پروتزها پاسخ یکسانی ارائه کرد.

آیا پروتز تیتانیومی صورت با MRI سازگار است؟

تیتانیومی بودن پروتز به‌تنهایی وضعیت MR آن را مشخص نمی‌کند. باید مشخصات دقیق وسیله و شرایط استفاده از آن در MRI بررسی شود.

آیا MRI باعث جابه‌جایی پروتز صورت می‌شود؟

این موضوع به ویژگی‌های خود پروتز بستگی دارد. وسایل MR Conditional نیز فقط در شرایط مشخص‌شده برای همان وسیله قابل استفاده هستند.

آیا پروتز صورت باعث خراب شدن تصویر MRI می‌شود؟

ممکن است اطراف پروتز آرتیفکت ایجاد شود و کیفیت تصویر کاهش پیدا کند، به‌خصوص اگر MRI از ناحیه نزدیک به ایمپلنت انجام شود.

قبل از MRI باید وجود پروتز صورت را اعلام کنیم؟

بله. وجود پروتز یا هر وسیله کاشتنی باید هنگام غربالگری MRI اعلام شود و در صورت وجود کارت یا مشخصات ایمپلنت، بهتر است آنها را همراه داشته باشید.

اگر مشخصات پروتز صورتم را ندانم چه کنم؟

بهتر است پیش از MRI با مرکز درمانی یا جراح محل انجام عمل تماس بگیرید و مشخصات پروتز را دریافت کنید. اگر وضعیت MR وسیله مشخص نباشد، نباید ایمنی آن را حدس زد.